Budzisz się z napiętą szczęką? Rano bolą Cię mięśnie twarzy albo okolice skroni? A może ktoś zwrócił Ci uwagę, że w nocy zgrzytasz zębami?
Takie objawy mogą być związane z bruksizmem. Problem nie zawsze ogranicza się jednak
do samych zębów. U części osób towarzyszą mu dolegliwości mięśni żucia, stawów skroniowo-żuchwowych, bóle twarzy czy głowy. Dlatego postępowanie w przypadku bruksizmu może wymagać współpracy kilku specjalistów, m.in. stomatologa oraz fizjoterapeuty stomatologicznego.
W Stacji Rehabilitacji w Łodzi fizjoterapią stomatologiczną zajmują się Weronika Gajdzicka
i Karol Stańczyk.
Co to jest bruksizm?
Bruksizm najczęściej kojarzony jest ze zgrzytaniem zębami podczas snu. To jednak tylko jedna z jego postaci.
Wyróżniamy:
- bruksizm podczas snu (sleep bruxism) – aktywność mięśni żucia występującą podczas snu, która może mieć charakter rytmiczny lub nierytmiczny,
- bruksizm w czasie czuwania (awake bruxism) – powtarzający się lub utrzymujący kontakt zębów, zaciskanie szczęk albo napinanie lub wysuwanie żuchwy występujące w ciągu dnia.
Co istotne, współczesne podejście nie traktuje bruksizmu u zdrowej osoby automatycznie jako choroby. Jest to zachowanie mięśni żucia, które u części osób może być czynnikiem ryzyka wystąpienia określonych dolegliwości.
Dlatego samo stwierdzenie „zaciskam zęby” nie oznacza jeszcze, że dana osoba wymaga leczenia. Znaczenie mają przede wszystkim występujące objawy i ich wpływ na codzienne funkcjonowanie.
Jakie są objawy bruksizmu?
Bruksizm może przez długi czas pozostawać niezauważony. Szczególnie bruksizm nocny może zostać najpierw zauważony przez partnera lub stomatologa.
Objawy, które mogą mu towarzyszyć, to między innymi:
- zaciskanie lub zgrzytanie zębami,
- uczucie napięcia szczęki,
- zmęczenie lub bolesność mięśni żucia,
- ból w okolicy skroni,
- dolegliwości w okolicy stawów skroniowo-żuchwowych,
- ból podczas szerokiego otwierania ust lub żucia,
- ograniczenie ruchomości żuchwy,
- bóle głowy,
- nadwrażliwość lub ścieranie powierzchni zębów.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba z bólem głowy, napięciem szczęki czy „klikaniem” w stawie skroniowo-żuchwowym ma bruksizm. Podobne objawy mogą mieć wiele różnych przyczyn, dlatego istotne jest badanie i właściwa diagnostyka.
Dlaczego zaciskamy i zgrzytamy zębami?
Bruksizm nie ma jednej prostej przyczyny.
Dawniej dużą rolę przypisywano nieprawidłowemu zgryzowi. Obecnie wiadomo, że mechanizm jest znacznie bardziej złożony i może obejmować czynniki biologiczne, psychologiczne i związane ze stylem życia.
Z bruksizmem w badaniach wiązano między innymi stres i napięcie emocjonalne, zaburzenia snu, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu i kofeiny, niektóre leki oraz inne czynniki zdrowotne.
Nie oznacza to jednak, że u konkretnej osoby wypicie kawy albo stres automatycznie „powodują bruksizm”. Są to czynniki, które mogą być z nim związane, a ich znaczenie należy rozpatrywać indywidualnie.
Dlatego stwierdzenie, że bruksizm jest wyłącznie skutkiem stresu albo wadliwego zgryzu, jest zbyt dużym uproszczeniem.
Bruksizm a stres – czy istnieje związek?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań.
Stres i czynniki psychologiczne mogą mieć znaczenie szczególnie w przypadku zaciskania szczęk podczas czuwania. Nie są jednak jedynym możliwym elementem problemu.
Warto zwrócić uwagę na codzienne zachowania. Niektóre osoby podczas intensywnej pracy przy komputerze, prowadzenia samochodu czy wykonywania stresującego zadania nieświadomie utrzymują napięte mięśnie żuchwy przez długi czas.
Jednym z elementów postępowania może być wtedy nauka rozpoznawania momentów nadmiernego napięcia i zmiana nawyków związanych z pozycją żuchwy.
Mogą Cię zainteresować następujące usługi:
Leczenie napięć w obrębie twarzy, zgrzytania zębami czy bólu głowy.
Czy bruksizm może powodować ból głowy i szczęki?
U części osób z bruksizmem występują również dolegliwości mięśniowo-szkieletowe, w tym ból w obrębie twarzy, szczęki czy głowy.
Nie oznacza to jednak prostego związku: „bruksizm = ból głowy”. Dlatego podczas wizyty fizjoterapeuta nie powinien ograniczać badania wyłącznie do pytania, czy pacjent zgrzyta zębami.
Jak fizjoterapia może pomóc przy bruksizmie?
Fizjoterapia nie polega na „oduczeniu zgrzytania zębami” podczas jednej wizyty.
Podczas terapii fizjoterapeuta może pracować między innymi nad:
- napięciem i bolesnością mięśni żucia – w zależności od badania mogą być stosowane odpowiednio dobrane techniki manualne;
- ruchomością żuchwy – szczególnie gdy pacjent odczuwa ograniczenie otwierania ust, ból lub dyskomfort podczas ruchu;
- funkcją stawów skroniowo-żuchwowych – jeśli występują związane z nimi dolegliwości;
- świadomością zaciskania szczęk w ciągu dnia – pacjent może nauczyć się rozpoznawać sytuacje, w których nieświadomie zwiększa napięcie mięśni;
- ćwiczeniami wykonywanymi samodzielnie – odpowiednio dobrane ćwiczenia mogą stanowić ważny element postępowania pomiędzy wizytami.
Nie. Wyróżnia się bruksizm podczas snu oraz bruksizm występujący w czasie czuwania. Ten drugi może polegać na częstym lub długotrwałym zaciskaniu szczęk albo napinaniu żuchwy.
Stres i napięcie emocjonalne są wymieniane wśród czynników związanych z bruksizmem, szczególnie w czasie czuwania. Bruksizm jest jednak zjawiskiem wieloczynnikowym i nie u każdego pacjenta jego występowanie można wyjaśnić stresem.
Może być pomocna szczególnie wtedy, gdy bruksizmowi towarzyszą ból mięśni żucia, dolegliwości stawów skroniowo-żuchwowych, ograniczenie ruchomości żuchwy czy bóle głowy.
Warto skonsultować stan zębów ze stomatologiem, szczególnie jeżeli widoczne jest ich ścieranie, pojawia się nadwrażliwość lub podejrzewasz nocne zgrzytanie. Fizjoterapia i opieka stomatologiczna mogą się wzajemnie uzupełniać.
Warto wybrać fizjoterapeutę zajmującego się fizjoterapią stomatologiczną i problemami stawów skroniowo-żuchwowych. W Stacji Rehabilitacji w Łodzi konsultacje z tego zakresu prowadzą Weronika Gajdzicka i Karol Stańczyk.
Ćwiczenia mogą być częścią terapii, ale powinny odpowiadać problemowi konkretnego pacjenta. Ból szczęki czy ograniczenie otwierania ust nie zawsze mają tę samą przyczynę, dlatego przed rozpoczęciem przypadkowego zestawu ćwiczeń warto przeprowadzić badanie funkcjonalne.
Jak wygląda fizjoterapia stomatologiczna przy bruksizmie?
Pierwsza wizyta nie powinna zaczynać się od automatycznego wykonywania masażu mięśni żucia. Najpierw potrzebny jest wywiad i badanie.
Fizjoterapeuta może zapytać między innymi:
- kiedy występują dolegliwości,
- czy są silniejsze rano czy wieczorem,
- czy zaciskasz zęby w ciągu dnia,
- czy występują bóle głowy,
- czy pojawia się ból podczas jedzenia lub ziewania,
- czy występują trzaski lub inne objawy w okolicy stawów skroniowo-żuchwowych,
- czy korzystasz z szyny zaleconej przez stomatologa,
- jakie sytuacje nasilają objawy.
Dopiero na podstawie badania dobierane jest dalsze postępowanie.
Fizjoterapeuta czy stomatolog – do kogo zgłosić się z bruksizmem?
W wielu przypadkach odpowiedź brzmi: do obu specjalistów, ponieważ zajmują się innymi elementami problemu.
Stomatolog może ocenić stan zębów, ich ścieranie, zgryz oraz wskazania do zastosowania odpowiedniego zabezpieczenia stomatologicznego.
Fizjoterapeuta stomatologiczny zajmuje się przede wszystkim mięśniami żucia, ruchomością żuchwy, stawami skroniowo-żuchwowymi.
W zależności od problemu potrzebna może być również konsultacja z innym specjalistą, np. lekarzem zajmującym się zaburzeniami snu.
Bruksizm jest problemem, w którym współpraca specjalistów często ma większy sens niż szukanie jednej metody mającej rozwiązać wszystkie objawy.
Czy szyna na bruksizm wystarczy?
Szyna stomatologiczna i fizjoterapia pełnią inne funkcje i nie powinny być traktowane jako zamienne metody.
Szyna może być wykorzystywana między innymi w celu ochrony struktur zębowych i powinna być odpowiednio dobrana przez stomatologa.
Jeżeli natomiast pacjent ma również ból mięśni żucia, ograniczenie ruchomości żuchwy lub dolegliwości stawu skroniowo-żuchwowego, sama ochrona zębów nie wystarczy.
Dlatego plan postępowania powinien wynikać z badania, a nie z samego faktu występowania bruksizmu.
Czy fizjoterapia może całkowicie wyleczyć bruksizm?
Nie należy obiecywać, że kilka wizyt u fizjoterapeuty „wyleczy bruksizm”.
To zjawisko ma złożone podłoże. Fizjoterapia może natomiast być jednym z elementów postępowania, szczególnie gdy bruksizmowi towarzyszą ból, nadmierne napięcie mięśni żucia, ograniczenie ruchomości żuchwy.
Celem terapii jest wtedy poprawa funkcji i zmniejszenie dolegliwości pacjenta.
Fizjoterapia stomatologiczna i bruksizm w Łodzi
Jeżeli zaciskasz lub zgrzytasz zębami i jednocześnie odczuwasz napięcie szczęki, ból mięśni twarzy, dyskomfort podczas otwierania ust, warto to dokładnie ocenić.
W Stacji Rehabilitacji w Łodzi fizjoterapią stomatologiczną zajmują się Weronika Gajdzicka oraz Karol Stańczyk.
Podczas pierwszej wizyty fizjoterapeuta przeprowadza wywiad i badanie, a następnie dobiera postępowanie do występujących objawów i potrzeb pacjenta.
Stacja Rehabilitacja
ul. Zbąszyńska 3E, Łódź
Jeśli nie wiesz, czy Twoje objawy kwalifikują się do fizjoterapii stomatologicznej, możesz umówić się na konsultację i rozpocząć od oceny problemu.
Weronika Gajdzicka
Consectetur adipiscing elit, sed do euism onsectetur adipiscing elit, sed.
Karol Stańczyk
Bruksizm, szumy uszne, urazy sportowe
Powiązane artykuły:
Siedzący tryb życia – jak sobie z nim radzić?
Zgrzytasz zębami? Czy fizjoterapia może Ci pomóc?
