Płaskostopie często kojarzy się z prostym schematem: „mam płaską stopę, więc potrzebuję wkładek”. W praktyce sprawa jest bardziej złożona. Wygląd stopy jest tylko jednym z elementów, które warto wziąć pod uwagę. Znaczenie ma również to, jak stopa zachowuje się podczas stania, chodzenia i innych aktywności, czy pojawiają się dolegliwości oraz jak funkcjonuje cała kończyna dolna.
Dlatego sama obserwacja, że łuk stopy jest niski lub podczas stania stopa wydaje się „zapadać”,
nie oznacza automatycznie konieczności noszenia wkładek.
U części osób płaskostopie nie powoduje żadnych problemów. Inni mogą natomiast odczuwać ból stóp, szybkie zmęczenie podczas chodzenia czy dolegliwości pojawiające się podczas aktywności fizycznej.
Kiedy więc płaskostopie wymaga działania? Czy potrzebne są ćwiczenia? Kiedy warto zastosować indywidualne wkładki ortopedyczne?
Przyjrzyjmy się temu dokładniej.
Co to jest płaskostopie?
Stopa nie jest całkowicie płaska. Jej kości, stawy, więzadła oraz mięśnie tworzą charakterystyczne wysklepienia, które uczestniczą między innymi w przenoszeniu obciążeń podczas stania, chodzenia i biegania.
W przypadku płaskostopia dochodzi do obniżenia wysklepienia stopy. Najłatwiej zauważyć
to po jej wewnętrznej stronie, łuk może znajdować się znacznie bliżej podłoża, a czasami niemal całkowicie się z nim kontaktować.
Nie oznacza to jednak, że każda stopa powinna wyglądać identycznie.
Różnimy się budową anatomiczną, zakresem ruchomości, sposobem poruszania się czy aktywnością fizyczną. Dlatego sam wygląd stopy nie powinien być jedynym kryterium decydującym o rozpoczęciu terapii lub wykonaniu wkładek ortopedycznych.
Znacznie ważniejsze jest pytanie:
Czy sposób funkcjonowania stopy powoduje problemy?
Czy płaskostopie zawsze trzeba leczyć?
Nie.
To jedna z najważniejszych informacji dotyczących płaskostopia.
Można mieć obniżony łuk stopy i jednocześnie przez wiele lat normalnie chodzić, biegać
oraz uprawiać sport bez żadnych dolegliwości.
Dlatego celem terapii nie powinno być uzyskanie „idealnego” wyglądu stopy za wszelką cenę.
Inaczej wygląda sytuacja, kiedy zmianom w obrębie stopy towarzyszą na przykład:
- ból stopy lub okolicy kostki,
- szybkie męczenie się stóp podczas chodzenia,
- dolegliwości nasilające się po dłuższym staniu,
- ograniczenie aktywności z powodu bólu,
- problemy z doborem wygodnego obuwia,
- powtarzające się przeciążenia,
- wyraźna zmiana funkcjonowania jednej ze stóp.
W takich przypadkach warto dokładniej sprawdzić, skąd biorą się dolegliwości, zamiast koncentrować się wyłącznie na wyglądzie stopy.
Jakie objawy może powodować płaskostopie?
Jak przekonuje Piotr Dziki (fizjoterapeuta, wykonujący wkładki ortopedyczne), płaskostopie
nie musi boleć. Jeśli jednak pojawiają się dolegliwości, mogą dotyczyć różnych obszarów stopy
i kończyny dolnej.
Pacjenci mogą zgłaszać między innymi ból w obrębie stopy, okolicy pięty lub kostki, uczucie zmęczenia stóp po całym dniu albo dyskomfort podczas dłuższego spaceru.
Niektóre osoby zauważają również, że jedna strona obuwia zużywa się szybciej
lub że po zwiększeniu aktywności fizycznej zaczynają pojawiać się nowe dolegliwości.
Warto przy tym pamiętać, że ból stopy nie oznacza automatycznie płaskostopia, a płaskostopie nie oznacza automatycznie bólu.
Dlatego zamiast diagnozować się na podstawie zdjęcia stóp w internecie, warto ocenić
ich funkcjonowanie.
Czy przy płaskostopiu zawsze potrzebne są wkładki ortopedyczne?
Nie.
Wkładki są jednym z narzędzi, które możemy wykorzystać, ale nie każda osoba z płaskostopiem
ich potrzebuje.
Jeżeli ktoś nie odczuwa żadnych dolegliwości, normalnie funkcjonuje i nie ma problemów
podczas aktywności, sam fakt posiadania niskiego łuku stopy nie musi być powodem do wykonania indywidualnych wkładek.
Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy występuje ból lub określony sposób obciążania stopy wiąże się z problemem funkcjonalnym.
Wtedy wkładka może zostać wykorzystana między innymi do zmiany sposobu rozłożenia obciążeń i poprawy komfortu podczas codziennej aktywności.
Decyzję o jej zastosowaniu warto jednak poprzedzić badaniem.
Nie chodzi bowiem o to, żeby „włożyć coś pod łuk stopy”, ale żeby ustalić, czego potrzebuje konkretny pacjent.
Mogą Cię zainteresować następujące usługi:
Dopasowane dla Ciebie
Jak wygląda badanie stóp przed doborem wkładek?
Dobre badanie nie powinno sprowadzać się wyłącznie do spojrzenia na stopę i stwierdzenia:
„jest płaska”.
Specjalista powinien zebrać informacje dotyczące występujących dolegliwości, aktywności pacjenta, dotychczasowych urazów oraz sytuacji, w których pojawia się problem.
Następnie można ocenić między innymi budowę i ustawienie stóp, ich ruchomość oraz sposób,
w jaki pracują pod obciążeniem.
W zależności od problemu istotna może być również obserwacja funkcjonowania całej kończyny dolnej.
Dlaczego?
Fizjoterapeuta Piotr Dziki przekonuje, że stopa nie działa w oderwaniu od reszty organizmu.
Jest częścią całego układu ruchu.
Dopiero zebranie tych informacji pozwala odpowiedzieć na ważniejsze pytanie niż:
„Czy mam płaskostopie?”
Czyli:
„Czy sposób, w jaki funkcjonują moje stopy, ma znaczenie dla moich dolegliwości
i czy możemy coś z tym zrobić?”
Gotowe czy indywidualne wkładki ortopedyczne?
W sklepach i aptekach można znaleźć wiele gotowych wkładek przeznaczonych między innymi
dla osób z płaskostopiem. Są produkowane seryjnie i mogą poprawiać komfort użytkowania obuwia.
Nie są jednak tym samym co wkładka przygotowana dla konkretnego pacjenta.
Indywidualna wkładka ortopedyczna powinna wynikać z wcześniejszego badania
i konkretnego celu jej zastosowania.
To istotna różnica.
Jeżeli wkładka ma być elementem postępowania z konkretną dolegliwością, najpierw trzeba ustalić, z czym właściwie mamy do czynienia.
Dlatego zamiast rozpoczynać od pytania:
„Jakie wkładki powinienem kupić?”
lepiej zacząć od:
„Czy w ogóle potrzebuję wkładek?”
Czy wkładki leczą płaskostopie?
To zależy, co rozumiemy przez „leczenie”.
Wkładki nie powinny być traktowane jak narzędzie, które po kilku miesiącach automatycznie stworzy u osoby dorosłej „idealny” łuk stopy.
Ich zastosowanie może mieć inny cel – na przykład wpłynąć na obciążenie określonych struktur, poprawić komfort chodzenia lub zmniejszyć dolegliwości podczas aktywności.
Dlatego skuteczności wkładek nie powinniśmy oceniać wyłącznie na podstawie tego, czy stopa zaczęła inaczej wyglądać.
Istotniejsze może być to, czy pacjent:
- odczuwa mniej bólu,
- może dłużej chodzić,
- wrócił do aktywności,
- lepiej toleruje pracę stojącą,
- może wykonywać codzienne czynności z większym komfortem.
Wkładka ma przede wszystkim pomóc człowiekowi lepiej funkcjonować, a nie stworzyć stopę wyglądającą jak ilustracja z podręcznika anatomii.
Nie. Sam wygląd stopy nie jest wystarczającym powodem do zastosowania wkładek. Znaczenie mają między innymi występujące dolegliwości, funkcja stopy i wynik badania.
Tak. Niektóre osoby mają obniżony łuk stopy i przez całe lata nie odczuwają z tego powodu żadnych dolegliwości.
Ćwiczenia mogą być elementem postępowania i wpływać między innymi na sprawność, siłę oraz tolerancję obciążenia. Nie należy jednak zakładać, że u każdej dorosłej osoby ich efektem będzie trwała zmiana wyglądu łuku stopy.
Wkładki mogą zmieniać sposób obciążania stopy oraz poprawiać komfort i pomagać w ograniczeniu określonych dolegliwości. Nie powinno się ich jednak traktować jako sposobu na automatyczne „odtworzenie” prawidłowego łuku u każdej osoby.
Funkcja stopy może wpływać na mechanikę kończyny dolnej, ale samo stwierdzenie płaskostopia nie oznacza, że jest ono przyczyną bólu kolana. W przypadku dolegliwości warto ocenić cały problem.
Tak. Płaskostopie samo w sobie nie oznacza zakazu biegania. Jeśli podczas aktywności występują dolegliwości, warto ustalić ich przyczynę i odpowiednio dobrać dalsze postępowanie.
To dwa różne rozwiązania. Gotowe wkładki są produkowane seryjnie. Indywidualne wkładki powinny natomiast wynikać z badania konkretnej osoby i być dobrane do określonego celu.
Nie ma jednego okresu odpowiedniego dla wszystkich. Czas stosowania wkładek zależy od przyczyny ich zastosowania, potrzeb pacjenta oraz efektów postępowania.
Czasami tak. Wkładki mogą być tylko jednym z elementów terapii. Jeśli badanie wykaże taką potrzebę, postępowanie można uzupełnić odpowiednio dobranymi ćwiczeniami.
Badanie stóp oraz konsultację dotyczącą indywidualnych wkładek można wykonać między innymi w Stacji Rehabilitacja przy ul. Zbąszyńskiej 3E w Łodzi, w okolicy dworca Łódź Żabieniec.
Kiedy warto zgłosić się na badanie stóp?
Samo zauważenie niskiego łuku stopy nie musi oznaczać konieczności wizyty.
Fizjoterapeuta Piotr Dziki uważa, że badanie warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy pojawiły się dolegliwości lub zauważasz wyraźną zmianę w funkcjonowaniu stopy.
Dobrym powodem do konsultacji może być między innymi ból stopy lub okolicy kostki, regularne dolegliwości podczas chodzenia i sportu, szybkie męczenie się stóp czy trudności z komfortowym wykonywaniem codziennych aktywności.
Wizyta może być również pomocna, jeśli zastanawiasz się nad wykonaniem wkładek,
ale nie wiesz, czy rzeczywiście ich potrzebujesz.
Badanie stóp i indywidualne wkładki ortopedyczne
w Łodzi
Jeżeli mieszkasz w Łodzi i zastanawiasz się, czy płaskostopie może mieć związek z Twoimi dolegliwościami, możesz rozpocząć od badania stóp, które w Stacji Rehabilitacji wykonuje fizjoterapeuta Piotr Dziki.
W Stacji Rehabilitacji podchodzimy do wkładek jako do narzędzia, które powinno mieć określone zastosowanie, nie jako produktu, który automatycznie należy przepisać każdej osobie z płaskostopiem.
Podczas wizyty specjalista może ocenić sposób funkcjonowania Twoich stóp, porozmawiać z Tobą o występujących dolegliwościach i na tej podstawie określić dalsze postępowanie.
Jeżeli istnieją wskazania do zastosowania indywidualnych wkładek ortopedycznych, mogą zostać one dobrane do potrzeb konkretnej osoby.
A jeśli wkładki nie są potrzebne?
To również jest cenna informacja.
Celem badania nie powinno być sprzedanie wkładek każdemu pacjentowi, ale znalezienie rozwiązania odpowiedniego dla jego problemu.
📍 Stacja Rehabilitacja
ul. Zbąszyńska 3E, Łódź
okolice dworca Łódź Żabieniec
Piotr Dziki
Fizjoterapeutka ortopodologiczny
Powiązane artykuły:
Indywidualne wkładki ortopedyczne Łódź – na co pomagają? Czy ich potrzebujesz?
